Спіс аддзелаў загса Віцебскай вобласці

Гісторыя аддзела загс Пастаўскага райвыканкама

Гісторыя органаў запісу актаў грамадзянскага стану пачалася 18 снежня 1917 года, калі быў прыняты Дэкрэт Савета народных камісараў РСФСР "Аб грамадзянскім шлюбе, аб дзецях і аб вядзенні кніг актаў стану", які знішчыў стары парадак шлюбна-сямейных адносін. Пасля прыняцця дэкрэта аб аддзяленні царквы ад дзяржавы і школы сфармавалася грамадзянскага стану.

Захопленая ў выніку савецка-польскай вайны значная частка Беларусі ў адпаведнасці з Рыжскай дамовай ад 18 сакавіка 1921 года адышла да Польшчы. Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльным падзелам Польшчы Заходняя Беларусь была падзелена на 4 губерні: Беластоцкую, Віленскую, Навагрудскую і Палескую. Тэрыторыя сучаснага Пастаўскага раёна ўвайшла ў Дзісненскі, Пастаўскі і Свянцянскі паветы Віленскай губерні. Усё насельніцтва было прыпісана да парафій цэркваў і касцёлаў па месцы пражывання.

Нараджэнне, шлюб і смерць рэгістраваліся ў метрычных кнігах парафіяльнымі святарамі.

На здымку:

1. Муж і жонка Ластоўскія з в. Міхнічы, якія бралі шлюб у Груздаўскім касцёле ў 1933 г.

2. Муж і жонка Шукель Мечыслаў і Анэля з в.Ярава, якія вянчаліся ў Гадуцішскім касцёле ў 1939 г.

3. Муж і жонка Маляўкі Антон і Алімпіяда, якія бралі шлюб у Пастаўскім касцёле ў 1943 г.

Першапачаткова метрычныя кнігі цэркваў і касцёлаў Пастаўскага раёнабылі перададзены на захоўваннеў аддзел загса Пастаўскага райвыканкама.

У 2016 годзе 149 метрычных кніг цэркваў і касцёлаў Вілейскага, Дзісенскага і Свянцянскага паветаў Віленскай губерні за 1880 – 1943 гг. аддзелам загса перададзены на захоўванне ў Дзяржаўную ўстанову "Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі".

Метрычныя кнігі маюць вялікае гістарычнае значэнне і ўяўляюць вялікую цікавасць з боку грамадзян, як для атрымання дакументаў, так і для складання радаводаў.

Успамінаючы пажоўклыя ад часу старонкі метрычных кніг аб хрышчэнні, аб шлюбе і аб пахаванні зразумела, што гэта цікавая частка гісторыі, якая дае ўяўленне аб мінулым: аб родзе заняткаў, аб адукацыі жыхароў, аб дэмаграфічнай сітуацыі, а таксама аб папулярных у тыя часы імёнах. Так, папулярнымі імёнамі ў каталікоў былі Браніслаў, Станіслаў, Чэслаў, Тадэвуш, Гелена, Яніна, Ядвіга, у праваслаўных - Уладзімір, Пётр, Міхаіл, Іван, Марыя, Вера, Ганна.

17 верасня 1939 года Заходняя і Усходняя часткі Беларусі былі ўз'яднаны, на тэрыторыі Заходняй Беларусі ўстанавілася Савецкая ўлада. 15 студзеня 1940 года ў складзе Вілейскай вобласці БССР былі створаны Пастаўскі і Дунілавіцкі раёны. У кожным з раёнаў былі створаны бюро ЗАГС, якія мелі ў той час пэўны статус. У адпаведнасці з загадам НКУС СССР ад 27 жніўня 1937 г. кіраўніцтва працай органаў загса ажыццяўляў Аддзел Актаў Грамадзянскага Стану НКУС СССР. З 1944 г. існавалі Бюро ЗАГС Пастаўскага раёна Упраўлення НКУС па Вілейскай вобласці Народнага камісарыята ўнутраных спраў БССР і Бюро ЗАГС Дунілавіцкага раёна Упраўлення НКУС па Вілейскай вобласці Народнага камісарыята ўнутраных спраў БССР. З 20 верасня 1944 г. Пастаўскі і Дунілавіцкі раёны сталі знаходзіцца ў складзе Маладзечанскай вобласці. Органы загса перайшлі ў распараджэнне Міністэрства ўнутраных спраў. І з 1946 года на тэрыторыі нашага раёна функцыянавалі Бюро ЗАГС Пастаўскага раёна Упраўлення міліцыі па Маладзечанскай вобласці МУС БССР і Бюро ЗАГС Дунілавіцкага раёна Упраўлення міліцыі па Маладзечанскай вобласці МУС БССР.

У сувязі з рэфармаваннем сістэмы ўнутраных спраў у 1956 годзе органы загса былі выведзены з падпарадкавання Міністэрства ўнутраных спраў і перададзены ў распараджэнне мясцовых саветаў народных дэпутатаў.

20 студзеня 1960 г. утвораны сучасны Пастаўскі раён, які ўвайшоў у склад Віцебскай вобласці. Дунілавіцкі раён скасаваны, частку тэрыторыі далучылі да Глыбоцкага раёна, а частка - да Пастаўскага раёна.

З 1960 года сваю дзейнасць пачаў ажыццяўляць Бюро ЗАГС выканкама Пастаўскай раённай Рады дэпутатаў працоўных Віцебскай вобласці БССР. У 1995 г. створаны аддзел запісу актаў грамадзянскага стану Пастаўскага раённага выканаўчага камітэта, які функцыянуе да гэтага часу.

З 2006 года аддзелы загса Беларусі ўвайшлі ў сістэму Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь. Цяпер аддзелы загса па агульных пытаннях сваёй дзейнасці падпарадкоўваюцца адпаведным выканаўчым камітэтам, а па пытаннях рэалізацыі дзяржаўнай палітыкі ў сферы юстыцыі - Міністэрству юстыцыі Рэспублікі Беларусь.

Гісторыя развіцця органаў загса неабвержна паказвае, што як бы ні зваліся органы загса, якую б падпарадкаванасць яны не мелі, іх функцыі застаюцца нязменнымі. Тут фіксуюцца самыя значныя падзеі ў жыцці людзей. Кнігі запісаў актаў грамадзянскага стану захоўваюць гісторыю кожнага асобнага чалавека, сям'і і краіны ў цэлым.

Сапраўднай скарбніцай загса можна лічыць архіў, дзе за кожным, здавалася б, безаблічным запісам акта грамадзянскага стану, стаяць асабістыя гісторыі з іх радасцямі і нягодамі.

На сённяшні дзень у архіве аддзела загса Пастаўскага райвыканкама захоўваецца 595 кніг запісаў актаў грамадзянскага стану, пачынаючы з 1944 года да гэтага часу. Нажаль, запісы актаў за перыяд з 1939 па 1944 гг. не захаваліся.

Першы запіс акта аб нараджэнні датуецца 13.10.1944 года і складзены на Шалкоўскую Ванду-Людзвігу, якая з'явілася на свет 28 верасня 1941 года. А першы шлюб у аддзеле загс заключылі 23.09.1944 года старшыня калгаса «1 Мая» Дайняк Павел Прахаровіч, 1918 года нараджэння, і Гіль Марыя Дзям'янаўна, 1926 года нараджэння, якой на момант заключэння шлюбу споўнілася 18 гадоў.

Гэтыя людзі адкрылі лік першым маладым сем'ям, якія адраджалі жыццё на вызваленай ад нямецкіх захопнікаў Пастаўскай зямлі.

Гонарам нашага аддзела з'яўляецца той факт, што ў Пастаўскім райбюро загс зарэгістравана нараджэнне Лекаравай Лідзіі Паўлаўны (пасля заключэння шлюбу – Абрамава), якая нарадзілася 10 сакавіка 1946 г., народнай артысткі Расіі, спявачкі, педагога, прафесара кафедры акадэмічнага спеву Маскоўскага дзяржаўнага інстытута. Фонду "Аве Марыя", заснавальніка і старшыні Журы міжнароднага конкурсу "Веllаvосе".

У Пастаўскім райбюро загс зарэгістравана нараджэнне Валадзько Адольфа Адольфавіча, які нарадзіўся 17 ліпеня 1946 г., заслужанага работніка сельскай гаспадаркі БССР, героя Сацыялістычнай працы. Раеўскага Аляксандра Міхайлавіча, які нарадзіўся 1 студзеня 1957 г., заслужанага лётчыка–выпрабавальніка Расіі, палкоўніка, начальніка штаба ГЛІЦ ім.Чкалава, Пракаповіча Ігара Міхайлавіча, які нарадзіўся 9 снежня 1960 г., беларускага пісьменніка, паэта, краязнаўцы, чальца «. У Камайскім сельскім Савеце Пастаўскага раёна зарэгістравана нараджэнне Залуцкага Іосіфа Віктаравіча, які нарадзіўся 5 верасня 1950 г., доктара медыцынскіх навук, анколага, члена-карэспандэнта НАН РБ, прафесара.

Гісторыя развіцця і ўдасканалення рэгістрацыі актаў грамадзянскага стану - люстраны адбітак жыцця нашага грамадства. Пасля прыходу савецкай улады новы лад унёс змены ў сімволіку і абраднасць шлюбу. У іх аснову леглі ідэалагічныя ўстаноўкі. У канцы 30-х-пачатку 40-х пачаўся бум «Чырвоных вяселляў», дні рэгістрацыі выбіралі так, каб яны супадалі з савецкімі святамі. У процівагу царкоўнаму шлюбу, шлюбы разглядаліся не толькі як сямейная, але і грамадска-палітычная падзея, як нагода антырэлігійнай агітацыі.

Фарміраванне новай грамадзянскай абраднасці, якая магла б замяніць і выцесніць рэлігійную, расцягнулася на некалькі дзесяцігоддзяў. У гады Вялікай Айчыннай вайны шлюбы на акупаванай тэрыторыі афармляліся ў партызанскіх атрадах, праводзіліся па рэлігійных абрадах. Такія шлюбы дзяржава прызнавала сапраўднымі, калі яны не супярэчылі савецкаму заканадаўству.

8 ліпеня 1944 года быў прыняты Указ Прэзідыума Вярхоўнай Рады СССР, якім загадвалася ўсім асобам, якія складаліся ў фактычным шлюбе з 1926 гады па 8 ліпеня 1944 гады, аформіць свае адносіны ў органах ЗАГС, паказаўшы пры гэтым дату ўступа ў фактычныя шлюбныя адносіны і агульных дзяцей.

Вяселлі ў пасляваенны час праводзіліся вельмі сціпла. Іх як такія ніхто не святкаваў, звычайна ўсе "цырымоніі" заканчваліся кароткай рэгістрацыяй. У 50-я гады пачынаецца новы віток пошукаў савецкіх абрадаў.

У канцы 1950-х сталі ўкараняцца "грамадзянскія абрады", гэта значыць людзям пачалі агучваць дакладныя правілы - як падрыхтавацца да вяселля і як ажаніцца. Сваякам і сябрам было рэкамендавана дарыць невялікія падарункі. Нявесту віншавалі ружамі, жаніха - гваздзікамі. Калі на вяселлі гулялі дзеці, то яны павінны былі быць апрануты ў школьную форму.

Працэдура заключэння шлюбу "абрастала" ўсё новымі і новымі элементамі. Напрыклад, супрацоўнік ЗАГСа, які вёў працэдуру рэгістрацыі, пачаў пачынаць яе з уступнага слова, якое служыла своеасаблівым пажаданнем будучай сям'і. Акрамя таго, з'явіліся неад'емныя атрыбуты кожнай вясельнай цырымоніі - заручальныя пярсцёнкі, а падчас урачыстай працэдуры рэгістрацыі шлюбу стаў гучаць вясельны марш Мендэльсона. Для правядзення ўрачыстасцей выкарыстоўваліся Дома культуры і сельскія клубы.

У пачатку 60-х гадоў у нашай краіне прымаецца шэраг мераў з тым, каб арганізаваць працу органаў ЗАГС па ўкараненні ў побыт новай абраднасці, у прыватнасці, урачыстай рэгістрацыі шлюбу.

У 60-я - 80-я гады - перыяд распаўсюджвання камсамольскіх вяселляў, падчас якіх маладыя ўскладалі кветкі да помніка У.І.Леніну, манументу або брацкай магілы загінуўшых воінаў.

З часам дзейнасць органаў загса ўвесь час удасканальваецца, ускладняюцца яе задачы. Так, калі ў пасляваенныя гады ў бюро ЗАГС Пастаўскага раёна праводзілася толькі рэгістрацыя нараджэння, заключэння і скасавання шлюбу, смерці, усынаўлення, крыху пазней, змянення прозвішча, то на сённяшні дзень аддзел загса выконвае пятнаццаць адміністрацыйных працэдур.

Акрамя таго, аддзелам загс праводзіцца ўшаноўванне юбілейных дат сумеснага жыцця, ажыццяўляецца выязная рэгістрацыя заключэння шлюбу, праводзіцца шэраг мерапрыемстваў, накіраваных на ўмацаванне сям'і і сямейных каштоўнасцей.

Ушанаванне «залатых» юбіляраў Падаксенавых 19.11.2011, Літвіновічаў 10.05.2014, Каваленкавых 29.10.2011, «смарагдавых» юбіляраў Бозрыкавых 26.04.2013

Віншаванне шматдзетных матуль з Днём маці ў радзільным доме, 2017 год.

Праца ў загсе - гэта не проста выкананне службовых абавязкаў, для тых, хто працаваў і працуе ў органах загса гэтая праца - пакліканне. І гэта пацвярджае шматгадовы стаж нашых працаўнікоў.

20 гадоў (з 1954 г. па 1974 г.) Пастаўскае райбюро загс узначальвала Літвіновіч Варвара Міхайлаўна.

Са снежня 1976 г. па люты1978 г. райбюро загс знаходзілася пад кіраўніцтвам Гінько Тамары Анатольеўны.

Амаль 20 гадоў (з сакавіка 1978 г. па жнівень 1995 г.) райбюро загс кіравала Калашнікава Алена Уладзіславаўна (на фота справа).

25 гадоў у аддзеле загса Пастаўскага райвыканкама складае працоўны стаж спецыяліста аддзела Афанасьевай Соф'і Сяргееўны.

22 гады (са жніўня 1995 г. па жнівень 2017 г.) начальнікам аддзела загса Пастаўскага раённага выканаўчага камітэта з'яўлялася Рагіня Ірына Анатольеўна

Больш за 16 гадоў у аддзеле загса Пастаўскага райвыканкама працуе Гутар Галіна Васільеўна, інспектар аддзела загса.

З 1 верасня 2017 года, начальнікам аддзела загс працуе Несцяровіч Аніта Францыўна.

У 2007 годзе зроблены сучасны рамонт памяшкання загса і 19.01.2008 г. адбылося яго ўрачыстае адкрыццё. З густам аформлены інтэр'ер памяшканняў загса да гэтага часу радуе вока як жыхароў нашага раёна, так і гасцей.

У перыяд з 1983 да 1993 гг. у г. Паставы працаваў яшчэ адзін аддзел загс - аддзел загс Паставы-2, які рэгістраваў акты грамадзянскага стану ў адносінах да ваеннаслужачых і іх сем'яў (у Паставах на той час размяшчаліся воінскія часці ракетных войскаў саюзнага значэння). Аддзел загса Паставы-2 з'яўляўся структурным падраздзяленнем пашпартна-візавай службы пры 1-м аддзяленні міліцыі Пастаўскага РАУС (спецыяльнай міліцыі пры ракетных войсках). Начальнікам пашпартна-візавай службы 1-га аддзялення міліцыі Пастаўскага РАУС, які выконваў адначасова і функцыі начальніка аддзела загса, з 1983 г. па 1987 г. з'яўляўся Канавалаў Іван Іванавіч, з 1987 па 1989 гг. - Паўлюк Міхаіл Сяргеевіч (на фота злева), з 1989 па 1993 г. - Казакевіч Таццяна Віктараўна (на фота справа).

У 1993 г. аддзел загс Паставы-2 спыніў сваё існаванне. Першыя экзэмпляры актавых запісаў перададзены на захоўванне ў аддзел загса Пастаўскага райвыканкама, другія экзэмпляры накіраваны на захоўванне ў архіў ракетных войскаў г.Масква.

Цяпер функцыі органаў загса на тэрыторыі Пастаўскага раёна ажыццяўляе аддзел загса Пастаўскага райвыканкама і сельскія выканаўчыя камітэты.

У канцы 40-х гадоў мінулага стагоддзя сельскіх Саветаў было значна больш, чым зараз. З цягам часу сельскія Саветы скасоўваліся, мяняліся іх тэрытарыяльныя межы. Так, скасаваны Пастаўскі, Ласіцкі, Струкскі, Заўліцкі, Лучайскі, Андронаўскі, Ацкавіцкі, Навасёлкаўскі-2, Тузбіцкі, Рэдуцкі, Рынкянскі, Масленіцкі, Вяранькаўскі, Дварчанскі, Свілельскі, Галбейскі, Лукашэўскі, Старадворскі, Груздоўскі Старчунскі, Сяргеевіцкі, Белькоўскі, Мягунскі, Палескі і Шыркоўскі сельскія Саветы.

Цяпер на тэрыторыі раёна размешчана 10 сельскіх Саветаў: Волкаўскі, Варапаеўскі, Дунілавіцкі, Камайскі, Казлоўшчынскі, Курапольскі, Лынтупскі, Навасёлкаўскі, Юнькоўскі і Ярэўскі.

Сельскія выканаўчыя камітэты выконваюць функцыі органаў загса па рэгістрацыі актаў грамадзянскага стану і ажыццяўляюць чатыры адміністрацыйныя працэдуры: рэгістрацыю нараджэння, заключэнні шлюбу, смерці і ўстанаўленні бацькоўства з адначасовай рэгістрацыяй нараджэння.

Выкананне функцый органаў загса па рэгістрацыі актаў грамадзянскага стану ўскладзена на кіраўнікоў спраў сельвыканкамаў, у Варапаеўскім сельскім Савеце - на спецыяліста сельвыканкама. У выпадку часовай адсутнасці адказнага выканаўцы функцыі выконвае старшыня сельскай Рады.

На здымку: семінар з сакратарамі пасялковых і сельскіх Саветаў Пастаўскага раёна, 1988 год

Сельскія выканкамы ажыццяўляюць выязную рэгістрацыю заключэння шлюбу ў межах тэрыторыі адпаведнага сельсавета.

На здымку: Выязная рэгістрацыя заключэння шлюбу мужа і жонкі Трошкі ў Юнькаўскім сельскім Савеце (кіраўніца спраў Сталяронак Наталля Уладзіміраўна), 17.07.2015.